Χοληστερόλη: τι είναι, φυσιολογικές τιμές και πώς να τη μειώσεις φυσικά

Έκανες γενικές αίματος και ο γιατρός σου είπε κάτι για «διαταραγμένο λιπιδαιμικό προφίλ». Μην ανησυχείς, δε σου φαίνονται μόνο εσένα…κινέζικα. Θα σε βοηθήσω να καταλάβεις τα πάντα, με απλό και κατανοητό τρόπο! 

Η χοληστερόλη (ή χοληστερίνη) είναι μια λιπαρή ουσία που υπάρχει στον οργανισμό μας και συνδέεται με την παραγωγή ορμονών, βιταμίνης D και χολικών οξέων. 

Κυκλοφορεί στο αίμα με τη μορφή λιποπρωτεϊνών, μια ονομασία που προκύπτει από τη σύνδεσή της με πρωτεΐνες. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι λιποπρωτεΐνης και οι πιο βασικοί είναι η LDL χοληστερόλη και η HDL χοληστερόλη.  

Συνήθως θα ακούσεις να τις λένε κακή χοληστερίνη και καλή χοληστερίνη, αντίστοιχα. Δε τις λένε τυχαία έτσι, αφού η αυξημένη LDL προκαλεί προβλήματα υγείας, ενώ το να έχεις την HDL χοληστερόλη υψηλή είναι θετικό.  

Υπάρχουν ξεχωριστές τιμές στο αίμα για την καθεμία από αυτές, όπως επίσης και για την ολική χοληστερόλη. Η συνολική εικόνα του οργανισμού, ως προς αυτές, ονομάζεται λιπιδαιμικό προφίλ. 

Για να σου είπε ο γιατρός ότι είδε διαταραχή σε αυτή την ισορροπία, σημαίνει ότι κάποια ή κάποιες από τις τιμές έχουν ξεφύγει εκτός ορίων. Συνήθως παρατηρείται αυξημένη ολική χοληστερόλη, LDL χοληστερόλη υψηλή ή HDL χοληστερόλη χαμηλή. Ή και τα 3 μαζί! 

Για αρχή οι αλλαγές στη διατροφή και την άσκηση, θα λειτουργήσουν ως ένα πρώτο βήμα για φυσική μείωση χοληστερίνης.  

Όμως, τι μπορεί να προκάλεσε αυτή την αύξηση ή μείωση; Και πως μπορείς να διορθώσεις αυτές τις μεταβολές; 

Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα και σε πολλά άλλα θα βρεις σε αυτό το κείμενο, όπως επίσης και χρήσιμους συνδέσμους για μικρότερα άρθρα που εμβαθύνουν ακόμη περισσότερο σε επιμέρους ζητήματα γύρω από τη χοληστερόλη. 

Τι είναι η χοληστερόλη 

Η χοληστερόλη είναι μια ουσία που ανήκει στην οικογένεια των λιπιδίων, μίας από τις τρεις μεγάλες κατηγορίες των θρεπτικών συστατικών (τα άλλα δύο είναι οι υδατάνθρακες και οι πρωτεΐνες). Τα λιπίδια έχουν σημαντικό ρόλο στον οργανισμό, αφού αποτελούν πηγή ενέργειας και δομούν διάφορους ιστούς.  

Τι ρόλο παίζει η χοληστερόλη στον οργανισμό σου 

Η χοληστερίνη είναι από τα λιπίδια που έχουν δομικό ρόλο, αποτελώντας μέρος των κυτταρικών μεμβρανών, όλων των ζωικών κυττάρων. Επιπλέον, μόρια χοληστερίνης χρησιμοποιούνται για την παραγωγή στεροειδών ορμονών και χολικών οξέων, που είναι απαραίτητα για την πέψη και την απορρόφηση των λιπών.  

Με απλά λόγια, η χοληστερίνη είναι απαραίτητη για τη δομή κάθε σου κυττάρου και για να μπορείς να μεταβολίζεις τα λιπαρά της διατροφής. 

Πότε θεωρείται αυξημένη 

Η περιεκτικότητα χοληστερίνης, όπως και όλων των στοιχείων του οργανισμού, πρέπει να βρίσκεται εντός συγκεκριμένων ορίων στο αίμα. Μια απλή αιματολογική εξέταση θα σου δείξει αναλυτικά τα επίπεδα λιπιδίων στον οργανισμό σου και θα καθορίσει αν είναι φυσιολογικά, αυξημένα ή μειωμένα. 

Η αυξημένη ολική χοληστερόλη δίνει τη συνολική εικόνα του οργανισμού ως προς τις λιποπρωτεΐνες. Όμως δε δείχνει από μόνη της ποια είναι αυξημένη, η καλή ή η κακή. Ο υπολογισμός της προκύπτει από το άθροισμα της HDL, της LDL και των τριγλυκεριδίων διαιρεμένων δια 5, τα οποία θέλουμε, επίσης, να είναι χαμηλά.  

Άρα μία αυξημένη τιμή στην ολική χοληστερόλη σημαίνει ότι μία ή περισσότερες τιμές από αυτές είναι υψηλές. Αν η αυξημένη τιμή της ολικής οφείλεται σε υψηλή HDL και ταυτόχρονα τα άλλα δύο είναι εντός των φυσιολογικών ορίων, τότε οι εξετάσεις χοληστερίνης σου είναι καλές.  

Στον αντίποδα, αν η LDL ή/και τα Τριγλυκερίδια είναι αυξημένα και σπρώχνουν την ολική προς τα πάνω, τότε η χοληστερίνη σου θεωρείται αυξημένη και πρέπει να διορθωθεί. 

Καλή και κακή χοληστερόλη (HDL & LDL) 

Όπως είπαμε, η χοληστερόλη είναι ένα απαραίτητο λιπίδιο για τον οργανισμό μας, διότι εμπλέκεται σε πολύ σημαντικές διεργασίες και αποτελεί δομικό συστατικό για τις μεμβράνες των κυττάρων. 

Η διαφορές που έχουν η καλή χοληστερίνη με την κακή χοληστερίνη εντοπίζονται στο ρόλο τους μέσα στο σώμα και στον τρόπο δράσης τους.  

Η HDL χοληστερόλη, η καλή, έχει δράση που ωφελεί τον οργανισμό και τον προστατεύει από προβλήματα υγείας. Μάλιστα, έχει συνδεθεί με αυξημένη προστασία απέναντι στον κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νοσημάτων. 

Η LDL χοληστερόλη, η κακή, θα λέγαμε ότι έχει την αντίθετη δράση από την HDL, γι΄ αυτό τα αυξημένα επίπεδά της εγκυμονούν κινδύνους για την καρδιά και τις αρτηρίες. 

Τι είναι η LDL (κακή χοληστερόλη) και γιατί μπορεί να αυξηθεί 

Η κακή χοληστερίνη έχει πάρει την ονομασία της από την πυκνότητα της λιποπρωτεΐνης που τη μεταφέρει και τα αρχικά της προέρχονται από τις λέξεις Low Density Lipoprotein, δηλαδή χαμηλής πυκνότητας.  

Ο ρόλος της είναι να μεταφέρει μόρια χοληστερόλης από το ήπαρ στα κύτταρα, για να χρησιμοποιηθούν κατάλληλα. Θεωρείται “κακή”, διότι αν αυξηθεί και βγει εκτός των επιθυμητών ορίων, τότε συσσωρεύεται στα τοιχώματα των αγγείων δημιουργώντας τις γνωστές αθηρωματικές πλάκες.  

Έτσι στενεύει ο χώρος του αυλού των αγγείων, το αίμα δυσκολεύεται να περάσει, ειδικά στα μικρότερα τριχοειδή αγγεία και αυξάνεται ο κίνδυνος πρόκλησης καρδιακού και εγκεφαλικού επεισοδίου.  

Τι είναι αυτό που προκαλεί την αύξηση της LDL; 

Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα πολυπαραγοντικό ζήτημα που δεν μπορεί να απαντηθεί μονολεκτικά.  

Οι κυριότεροι λόγοι αύξησης της κακής χοληστερίνης είναι η διατροφή με υψηλή περιεκτικότητα σε κορεσμένα λιπαρά, τα χαμηλά επίπεδα σωματικής άσκησης, η παχυσαρκία, το κάπνισμα και τα “κακά” γονίδια. 

Σημαντικό ρόλο, επίσης, παίζει η ηλικία και το άγχος. Όσο μεγαλώνουμε, το συκώτι χάνει μέρος της ικανότητάς του να απομακρύνει επαρκώς την LDL. Το χρόνιο άγχος προκαλεί αύξηση στις ορμόνες του στρες, που μπορεί να οδηγήσουν το σώμα στην αυξημένη παραγωγή χοληστερόλης.  

Τι είναι η HDL (καλή χοληστερόλη) και γιατί σε προστατεύει 

Αντίστοιχα με την LDL, η καλή HDL χοληστερόλη έχει πάρει το όνομά της από τις λέξεις High Density Lipoprotein. Πρόκειται για μία λιποπρωτεΐνη υψηλής πυκνότητας, δηλαδή μεγάλου μεγέθους, που μεταφέρει μόρια χοληστερόλης.  

Ο ρόλος της είναι προστατευτικός για τον οργανισμό και κυρίως για το καρδιαγγειακό σύστημα, αφού λειτουργεί σαν σκούπα καθαρισμού. Αυτό που κάνει είναι να μαζεύει τη χοληστερόλη που περισσεύει στο αίμα και στα τοιχώματα των αρτηριών και να τη μεταφέρει στο συκώτι από όπου αποβάλλεται.  

Είναι φανερός ο καρδιοπροστατευτικός της ρόλος και αποδεικνύεται πως όσο πιο υψηλή είναι η τιμή της, τόσο πιο αποτελεσματικά απομακρύνεται η περίσσεια χοληστερόλης από τις αρτηρίες και το αίμα.  

Φυσιολογικές τιμές χοληστερίνης 

Η χοληστερίνη είναι απαραίτητο να υπάρχει στον οργανισμό, όμως είναι εξίσου σημαντικό να βρίσκεται εντός συγκεκριμένων συγκεντρώσεων στο αίμα.  

Τα όρια χοληστερίνης ορίζονται ανάλογα με την ηλικία του ατόμου, ενώ όταν έρχεται η στιγμή της αξιολόγησης συνυπολογίζονται κι άλλοι παράγοντες. 

Τιμές χοληστερίνης ολικής πάνω από τα φυσιολογικά όρια, μπορεί να μην σημαίνουν απαραίτητα μεγάλο κίνδυνο για την υγεία, εφόσον η καλή βρίσκεται σε υψηλό επίπεδο. 

Με την ίδια λογική, για την κακή χοληστερίνη τιμές αυξημένες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για περαιτέρω διερεύνηση και άμεση παρέμβαση για τη μείωσή τους. 

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές χοληστερίνης 

Οι φυσιολογικές τιμές για τη χοληστερίνη έχουν διαμορφωθεί έπειτα από πολυετείς έρευνες και μελέτες. Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρίας (American Heart Accosiation-ΑΗΑ), φαίνονται στον ακόλουθο πίνακα οι ιδανικές και οι αυξημένες τιμές του λιπιδαιμικού προφίλ για παιδιά, εφήβους και ενήλικες. (1)(2) 

Πως να διαβάζεις τις εξετάσεις χοληστερίνης 

Βγαίνουν, λοιπόν, τα αποτελέσματα των εξετάσεων και ήρθε η ώρα της αξιολόγησης. Φυσικά, ο γιατρός είναι αυτός που θα σου δώσει τις τελικές οδηγίες, αφού μελετήσει τις τιμές σου, όμως μπορείς να έχεις κι εσύ μια εικόνα για το τι συμβαίνει στο σώμα σου. 

Εάν δεις τιμές πάνω από αυτές που υπάρχουν στον πίνακα παραπάνω, μη βγάλεις βιαστικά συμπεράσματα.  

Η αυξημένη ολική χοληστερόλη αξιολογείται αρνητικά αν είναι αυξημένη και η LDL ή/και τα τριγλυκερίδια, ενώ θεωρείται ουδέτερο αν αυξήθηκε λόγω πολύ υψηλής HDL.  

Μία οριακά αυξημένη τιμή είναι, συνήθως, εύκολο να διορθωθεί κάνοντας απλές αλλαγές στη διατροφή και στην άσκηση.  

Το φόντο αλλάζει όταν υπάρχει κληρονομικό υπόβαθρο, όταν, δηλαδή, έχεις οικογενή υπερχοληστερολαιμία. Σε αυτήν την περίπτωση, θα παρατηρήσεις ότι όσες αλλαγές και να κάνεις και όσο κι αν προσέχεις τη διατροφή σου, οι τιμές μειώνονται ελάχιστα.  

Χοληστερίνη σε παιδιά – ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές 

Οι φυσιολογικές τιμές της χοληστερίνης στα παιδιά, διαφέρουν ελαφρώς από των ενηλίκων (βλ. πίνακα) και σε γενικές γραμμές τα όρια εμφανίζονται λίγο πιο αυστηρά.  

Συγκεκριμένα, η ιδανική τιμή ολικής χοληστερόλης για παιδιά είναι χαμηλότερη, όπως και για την LDL, ενώ η HDL προτείνεται να είναι λίγες μονάδες υψηλότερη από αυτή των ενηλίκων.  

Η παιδική χοληστερίνη είναι μία πάθηση που εμφανίζεται συχνότερα από όσο νομίζουμε και έχει, κατά κύριο λόγο, κληρονομικό χαρακτήρα. Δεν είναι τυχαίο που υπάρχουν παιδιά με αυξημένες τιμές, αλλά η διατροφή τους είναι καλή και ισορροπημένη. 

Όπως δεν είναι τυχαίο που οι γονείς φροντίζουν να ακολουθούν μία διατροφή για χοληστερίνη σε παιδιά και παρ’ όλα αυτά τα γονίδια είναι τόσο ισχυρά που δύσκολα βελτιώνονται τα επίπεδα των λιποπρωτεϊνών. 

Άλλοι λόγοι αύξησης της χοληστερίνης στα παιδιά είναι η συνύπαρξη άλλων νόσων, όπως ο διαβήτης και η παχυσαρκία.  

Προτείνεται να γίνεται έλεγχος των επιπέδων χοληστερόλης τουλάχιστον μία φορά μεταξύ 9 και 11 ετών στα παιδιά. Ωστόσο, αν υπάρχει κληρονομικότητα ή ιστορικό καρδιαγγειακών επεισοδίων στην οικογένεια, ο έλεγχος καλό θα ήταν να γίνει και νωρίτερα. (3) 

Αυξημένη χοληστερίνη – συμπτώματα 

Η χοληστερίνη συνήθως δεν δίνει συμπτώματα και ο μόνος τρόπος να καταλάβεις ότι έχει αυξηθεί είναι μέσω εξέτασης αίματος.  

Η αυξημένη χοληστερίνη συμπτώματα δίνει μόνο όταν είναι πολύ αργά, μέσω εμφάνισης επιπλοκών στην καρδιά. Όταν υπάρχει περίσσεια στο αίμα, η εναπόθεσή της στις αρτηρίες μπορεί να οδηγήσει σε ανακοπή της καρδιάς ή σε εγκεφαλικό επεισόδιο. 

Ο τακτικός αιματολογικός έλεγχος είναι απαραίτητος, για να μη σε βρουν προ εκπλήξεως οι εξελίξεις.  

Μην περιμένεις να συμβεί κάτι για να το ελέγξεις, γιατί η υψηλή χοληστερίνη συμπτώματα εμφανίζει συνήθως στο τελικό στάδιο μιας καρδιαγγειακής νόσου. 

Πώς πέφτει η χοληστερίνη 

Και φτάνουμε τώρα στο σημαντικό ερώτημα!  

“Πως να ρίξω τη χοληστερίνη;” 

Υπάρχουν πολυάριθμα φάρμακα στην αγορά που χορηγούνται για τη μείωση της χοληστερόλης και την εξισορρόπηση των λιποπρωτεϊνών. Τρανό παράδειγμα είναι οι στατίνες, που λαμβάνονται για τη μείωση της LDL χοληστερόλης και των τριγλυκεριδίων.  

Το αρνητικό αυτών των φαρμάκων είναι ότι συνοδεύονται από αρκετές παρενέργειες που στοχεύουν κυρίως στο μυϊκό σύστημα. Κόπωση, μυϊκοί πόνοι και αδυναμία, καταγράφονται συχνά από ασθενείς που τα λαμβάνουν. 

“Γίνεται να βελτιωθούν οι τιμές χωρίς αυτά; Και αν ναι, πώς πέφτει η χοληστερίνη χωρίς φάρμακα;” 

Το ευτυχές της υπόθεσης είναι ότι στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η χοληστερίνη πέφτει κάνοντας τις απαραίτητες αλλαγές στη διατροφή και στην καθημερινή άσκηση.  

Διατροφή που βοηθά να μειώσεις τη χοληστερίνη 

Η διατροφή για χοληστερίνη, είναι κατά βάση μία διατροφή με περιορισμό στα λιπαρά και ιδίως στα κορεσμένα και trans λιπαρά. Αυτά είναι τα “κακά” λιπαρά και η κατανάλωσή τους οδηγεί σε αύξηση της LDL χοληστερόλης, της ολικής χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και μείωση της καλής HDL χοληστερόλης. 

Ταυτόχρονα η δίαιτα για μείωση χοληστερίνης πρέπει να περιέχει τρόφιμα με καλά λιπαρά που θα βοηθήσουν και στη βελτίωση της HDL. 

Δες αναλυτικά τα τρόφιμα που πρέπει να αποφεύγεις και αυτά που πρέπει να επιλέγεις: 

Οι τροφές που ρίχνουν τη χοληστερίνη είναι: 

Οι τροφές που ανεβάζουν τη χοληστερίνη είναι: 

Μπορείς να διαβάσεις πιο αναλυτικά τις οδηγίες για μείωση χοληστερόλης μέσω της διατροφής στο άρθρο μας Διατροφή για χοληστερίνη: τι να τρως & τι να αποφεύγεις 

Συνήθειες που κάνουν τη διαφορά στην καθημερινότητά σου 

Πέρα από τη διατροφή, είναι σημαντικό να κάνεις κι άλλες αλλαγές στις συνήθειές σου προκειμένου να μειωθεί η χοληστερίνη με φυσικό τρόπο. Συγκεκριμένα το αυξημένο βάρος, η μειωμένη ή η απουσία της άσκησης και το κάπνισμα, αποτελούν ανασταλτικούς παράγοντες στην προσπάθειά σου. 

• Βάρος 

Αν έχει υπερβάλλον βάρος, φρόντισε η διατροφή που θα ακολουθήσεις, πέρα από τη ρύθμιση των λιπαρών, να ρυθμίζει και την ημερήσια ενεργειακή πρόσληψη. Τις θερμίδες, δηλαδή, που καταναλώνεις καθημερινά. Χρειάζεται αρνητικό ισοζύγιο ενέργειας, ούτως ώστε η ενέργεια που προσλαμβάνεις να είναι μικρότερη από την ενέργεια που ξοδεύεις και έτσι να χάνεις βάρος. 

• Άσκηση 

Σε αυτό θα βοηθήσει και η ένταξη της άσκησης, αφού θα καις περισσότερες θερμίδες και χάνεις περισσότερο βάρος. Η σωματική κίνηση βοηθάει, επιπλέον, τον οργανισμό στην καλύτερη διαχείριση της χοληστερίνης από τους ιστούς και έτσι τη ρίχνει σε φυσιολογικά επίπεδα.  

Στόχευσε σε αερόβια άσκηση για 30 με 40 λεπτά, τουλάχιστον 5 φορές την εβδομάδα, σε μέτρια ένταση. Το περπάτημα, το τρέξιμο, το ποδήλατο και το κολύμπι αποτελούν μία ιδανική επιλογή για να ξεκινήσεις. Και αν σε δυσκολεύουν τα 30-40 λεπτά για αρχή, θα επωφεληθείς ακόμα και από 3 ή 4 δεκάλεπτα άσκησης μοιρασμένα μέσα στην ημέρα σου. 

Οι ασκήσεις με αντιστάσεις αποτελούν, επίσης, έναν πολύ καλό τρόπο εκγύμνασης και μείωσης της χοληστερίνης, την οποία μπορείς να την εντάξεις τουλάχιστον 2 φορές την εβδομάδα. Παράδειγμα τέτοιων ασκήσεων είναι τα καθίσματα, οι προβολές και οι ασκήσεις με βάρη ή λάστιχα.  

• Κάπνισμα 

Πέρα από τις γνωστές επιβλαβείς επιδράσεις του καπνίσματος στην υγεία του αναπνευστικού συστήματος και στον κίνδυνο εφάνισης ποικίλων μορφών καρκίνου, φαίνεται πως σχετίζεται και με επιδείνωση των συμπτωμάτων της αυξημένης χοληστερίνης.  

Συγκεκριμένα, μειώνει την καλή χοληστερόλη και ταυτόχρονα κάνει την κακή να προσκολλάται ευκολότερα στα τοιχώματα των αρτηριών, δημιουργώντας αθηρωμάτωση.  

Με τη διακοπή του καπνίσματος η HDL μπορεί να αυξηθεί μέχρι και 5% μέσα σε ένα χρόνο και να μειωθεί σημαντικά η LDL, περιορίζοντας τον κίνδυνο εμφάνισης προβλημάτων στην καρδιά. 

Συμπληρώματα που μπορούν να σε υποστηρίξουν 

Εκτός από τα φάρμακα που χορηγούνται, μπορείς να επιλέξεις και φυσικά συμπληρώματα διατροφής για χοληστερίνη. 

Συστατικά όπως η Νιασίνη, οι φυτικές στερόλες και φυτικά εκχυλίσματα όπως το Guggul είναι συνήθως αυτά που χρησιμοποιούνται στις φόρμουλες συμπληρωμάτων για ρύθμιση των λιπιδίων στο αίμα.  

Πρόκειται για φυτικά χάπια για χοληστερίνη, χωρίς παρενέργειες που βοηθούν τον οργανισμό σε σημαντικό επίπεδο. 

Βρες εδώ τα πάντα για τα συμπληρώματα διατροφής για χοληστερίνη και για το ποιο είναι κατάλληλο για εσένα. 

Έχεις υψηλή χοληστερίνη; Τι μπορείς να κάνεις 

Μετά από όσα διάβασες, διαπιστώνεις ότι υπάρχουν αρκετοί τρόποι να μειώσεις τη χοληστερίνη σου, τόσο μέσω αλλαγών στη διατροφή και στην καθημερινότητά σου, όσο και μέσω χρήσης συμπληρωμάτων ή φαρμάκων.  

Οπότε αν αναρωτιέσαι “έχω χοληστερίνη 250” ή “έχω χοληστερίνη 300 τι να κάνω”, η απάντηση είναι ίδια. Το σίγουρο είναι ότι όσο πιο υψηλή είναι η χοληστερίνη και όσο πιο διαταραγμένο είναι το λιπιδαιμικό προφίλ, τόσο πιο σημαντικό είναι να δράσεις άμεσα για να το ρυθμίσεις. 

Φρόντισε τα λιπαρά στη διατροφή σου, επίλεξε υγιεινά τρόφιμα, κάνε γυμναστική όσο συχνότερα μπορείς και περιόρισε κακές συνήθειες, όπως το κάπνισμα.  

Μείωση χοληστερίνης – ποια βήματα να κάνεις άμεσα 

Οι πρώτες αλλαγές που προτείνεται να κάνεις είναι: 

Πότε χρειάζεται να μιλήσεις με γιατρό 

Η επίσκεψη στο γιατρό θεωρείται απαραίτητη σε κάθε περίπτωση αυξημένης χοληστερίνης, ούτως ώστε να μπορέσουν να αξιολογηθούν κι άλλοι καρδιαγγειακοί δείκτες.  

Επιπλέον, προτείνεται η ιατρική γνώμη σε περιπτώσεις οικογενούς υπερχοληστερολαιμίας, ειδικά αν πρόκειται για παιδί.  

Τέλος, είναι απαραίτητο να μιλήσεις με γιατρό αν εμφανίσεις αυξημένη χοληστερίνη και υπάρχει ιστορικό καρδιαγγειακών νοσημάτων στην οικογένεια, ή δικό σου ιστορικό ανακοπής καρδιάς ή εγκεφαλικού επεισοδίου. 

Πρόκειται για καταστάσεις υγείας που χρήζουν άμεσης αντιμετώπισης, για να αποφευχθούν επιπλοκές στο μέλλον. Προσέχουμε, για να έχουμε που λέμε! 

Συχνές ερωτήσεις για τη χοληστερίνη 

1. American Heart Accosiation (ΑΗΑ)
2. AHA: ACC/American Heart Association Issue Updated Guideline for Managing Lipids, Cholesterol
3. Mayo Clinic: High cholesterol